Củi cưới chồng của người Giẻ-Triêng.

Người Giẻ-Triêng là một tộc người bản địa, sinh sống từ lâu đời ở vùng rừng núi phía Tây các huyện Nam Giang, Phước Sơn tỉnh Quảng Nam và các huyện Kông Plông, Đắc Glây tỉnh Kon Tum; ngoài ra họ còn sinh sống ở tỉnh Sê Koong nước bạn Lào. Người Giẻ-Triêng còn giữ, bảo lưu hình thức hôn nhân, gia đình mẫu hệ tuy đến nay đã có ít nhiều thay đổi.

Theo tập quán, trước đây người Giẻ-Triêng có hình thức hôn nhân con gái “đi cưới chồng”, “ con gái bắt chồng”; con gái sinh ra lấy họ mẹ, con trai sinh ra lấy họ cha nên trong quan hệ dòng dõi có thể gọi là lưỡng hệ, một hình thức chuyển tiếp từ hôn nhân, gia đình từ mẫu hệ sang phụ trong xã hội tộc người. Trước đây, ở vùng người Bh’nong ở huyện Phước Sơn, người Ve, người Tà riềng ở huyện Nam Giang (các tộc người theo sự phân chia thành phần dân tộc thuộc dân tộc Giẻ-Triêng) có tập quán con gái, con trai lớn lên, sau lễ Thành Đinh (lễ trưởng thành) có quyền tự do tìm hiểu, yêu đương. Tuy nhiên cái đặc biệt là người con gái luôn chủ động để ý và tìm đến với một người con trai mà mình yêu thích và người con gái đó chủ động với chàng trai để đi đến hôn nhân, tổ chức chuyện đám cưới. Cha mẹ cô gái sẽ bàn chuyện sang nhà trai để “ cưới chồng”, “ bắt chồng” cho con gái mình. Hôn lễ sẽ được hai bên gia đình tính toán và diễn ra theo các nghi thức truyền thống của tộc người mình. Tuy nhiên, trước khi đám cưới được thực hiện có thể một năm, hai năm và nhiều khi nhiều năm hơn nữa, người con gái phải lo toan một công việc thật cần mẫn, khó khăn, đấy tấm lòng và tình cảm đó là lo lấy củi để có “của cải” cho nhà chồng tương lai khi đến “ cưới chồng” “bắt chồng”. Người con gái khi đã có và chọn người sẽ là chồng mình thường những ngày lên rẫy về nhà bao giờ cũng gùi mang về những thanh củi và chất thành một nơi riêng của mình, các bạn gái trong làng biết chuyện cũng sẽ giúp cô gái lấy củi. Chuyện tích lũy củi diễn ra nhiều tháng và cả nhiều năm. Người Giẻ-Triêng quan niệm càng có nhiều củi thì càng thể hiện tình cảm của người con gái với người chồng tương lai vì rằng số củi ấy sẽ là vật phẩm giá trị mang sang nhà trai làm lễ đám cưới.
Trước ngày cưới, cô gái Giẻ -Triêng thương mang tất cả số củi mà mình chuẩn bị được trong nhiều tháng, nhiều năm sang nhà trai với ý nghĩa rằng củi nầy sẽ góp thêm cái đốt ấm cho cả nhà chồng trong ngày đông giá rét, cái nấu nướng của các bửa ăn và là sự thể hiện tấm lòng hiếu thảo của con dâu đối với gia đình chồng; củi càng nhiều thì sự đánh giá ấy càng cao. Ẩn chứa đàng sau số củi ấy còn là sự thể hiện sự lao động miệt mài, vất vã của người con gái.
Đám cưới truyền thống của người Giẻ-Triêng không có vàng, bạc hay các vật phẩm quý giá khác khi nhà gái sang nhà trai để rước chồng về nhà vợ mà chỉ có củi và những gùi lá chè xanh nấu nước cho cả hai bên gia đình cùng dân làng uống chung vui với hạnh phúc của đôi trai gái. Nhà trai cũng có ché rượu cần, thịt, xôi, cá ủ trong ống nứa (cá chua) để thiết đãi nhà gái trong ngày lễ trọng đại của con trai mình. Sau lễ cưới, người con trai về ở tại nhà vợ và sau đó một, hại năm thì vợ chồng lại chuyển đến ở nhà cha mẹ chồng cho đến khi hai vợ chồng có điều kiện làm nhà và ở riêng. Điều nhớ nhất, nét đặc trưng nhất trong hôn nhân, gia đình của người Giẻ-Triêng là những bó củi để đi lấy chồng.

Thiếu nữ Giẻ Triêng chuẩn bị củi hứa hôn để “bắt chồng”. Ảnh minh họa


     

Tin liên quan